1924 yılında İl olan Malatya’nın 1927’de yapılan Genel Nüfus Sayımı Sonuçlarına göre nüfusu 20 bin 737’dir. Tabi bu nüfus, sadece Malatya Şehir Merkezinin nüfusudur. Türkiye’deki 1927 Nüfus Sayımı, aynı zamanda Cumhuriyet Döneminde yapılan ilk sayımdır. İkinci sayım 1935 yılında yapılmış ve sonrasında her 5 yılda bir sayım gerçekleştirilmiştir. 1990 yılına gelindiğinde dönemin Hükümeti, Nüfus Sayımının 10 yılda bir yapılmasını kararlaştırmışsa da 1997 yılında Seçmen Kütüklerinin yenilenebilmesi amacıyla bir sayım daha yapılmıştır. Akabinde 2000 yılında da sayım gerçekleştirilmiştir. Bilindiği üzere o dönem yapılan sayımlarda 1 günlük sokağa çıkma yasağı ilan ediliyor ve memurlar tüm haneleri gezerek nüfus tespiti yapıyordu. Hatta 2000 yılındaki sayımda İstanbul’da üniversite öğrencisi idim ve ben de nüfus memuru olarak görev almıştım. Bu sayımdan sonra artık sokağa çıkma yasağı uygulaması kaldırıldı ve Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi ile Bilgisayar sistemleri üzerinden ikametine göre vatandaşların istatistikleri tutulmaya başlandı. Her yıl sonu itibariyle veriler toplanarak sonraki yılın ilk aylarında nüfus oranları açıklandı. Bu şekildeki çalışma ilk olarak 2006 yılında başlatılmış ve 2007 yılında ilk sayım olmak üzere bugüne kadar devam etmektedir. Yani bilindiği gibi Türkiye’nin Nüfusu, herhangi bir sokağa çıkma yasağı uygulaması olmaksızın yıl tamamlanınca Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından Bilgisayar Sistemleri üzerinden veriler toplanıyor ve takip eden aylarda açıklanıyor. Hali hazırda ülke nüfusumuzun 80 milyona dayandığını buradan anımsatmış olalım.

Evet, 1930’lu yılların Malatya’sına dönecek olursak; o dönem Şehirle ilgili genel bilgilerin Dahiliye Vekaleti (İçişleri Bakanlığı) Mahalli İdareler Umum Müdürlüğünün yayınladığı bir çalışmada yer aldığını görüyoruz. Sözkonusu kitap çalışması, 1933 yılında İstanbul Holivut Matbaası’nda basılıp yayımlanmış. Kitabın girişinde “Cumhuriyet sınırları içindeki Belediyelerin evleri ve nüfus sayısını, bütçeleri tutarını, Yollar, Sular ve Kanalizasyonunu, aydınlatma, temizletme, yangın söndürme işlerini, mezbahaları ile mektep, hastane, dispanser, eczane, otel, fabrika gibi umumi müesseselerini, nakil vasıtaları, pazar ve panayır yerlerini, Eski eserlerle yerli mamulatını, şehirlerimizin umumi görünüşleri ile Belediye müesseselerinin fotoğraflarını havidir” denilmektedir.

20 km şose yol 7 km kaldırım

Kitabı incelediğimizde Malatya ve İlçelerinin genel bilgilerinin yer aldığını görmekteyiz. Buna göre Malatya merkez nüfusunun 4 bin hane ile 20 bin 737 olduğu(Henüz 1935 Yılı Nüfus Sayımları yapılmamış olduğundan 1927 Yılı sonuçları verilmiştir. Bu eserin basımında 2 yıl sonra yapılan 1935 Nüfus sayımı sonuçlarına göre Malatya’nın Nüfusu 27 bin 233 olacaktır) ve Belediye bütçesinin 70 bin lira olduğu görülmektedir. Şehir dahilinde 27 kilometre yol olduğu ve bunun 20 kilometresinin şose (Genellikle taş kırıkları üzerine kum döşenip silindir geçirilerek yapılan yol) olduğu, 7 kilometresinin de kaldırım olduğu kaydedilmektedir.

Su tesisatı ve kanalizasyon yok

O dönem Malatya’nın bir şirket tarafından elektrikle tenvir edildiği bilgisi verilirken şehirde henüz içme suyu şebekesi ve kanalizasyon olmadığı kaydediliyor. Şehrin temizliğinin ise 22 amele ve 6 araba ile temin edildiği belirtiliyor. Yine şehirde bir fenni mezbahanın mevcut

olduğu ve Belediye tarafından işletildiği kaydedilirken günde ortalama 70 koyun ile 3 sığırın kesildiği aktarılıyor. İtfaiye hizmetleri olarak da 45 beygirlik 1 motopomp ve 2 el tulumbası mevcut olduğu; 9 müstahdemin bu hizmete hazır bulunduğu bilgisi veriliyor.

Umumi binalar ve müesseseler

1933 yılında verilen bilgiye göre Şehir dahilinde 1 orta mektep, 7 ilk mektep, 1 memleket hastanesi, 4 hamam, 1 Trahom dispanseri, 2 eczane, 1200 mağaza ve dükkan, 4 lokanta, 4 gazino, 1 sinema, 4 otel, 3 fabrika, 13 fırın bulunuyor. Dikkat çeken Mağaza sayısının yüksekliğinden bölgesinin de çekim merkezi olarak o dönem de Malatya’da ticaretin oldukça gelişkin olduğunu anlıyoruz.

Ayrıca o dönem Malatya’da tütün, Kayısı, pirinç yetiştirilmekte olduğu ve Halı, kilim, bez dokunduğu belirtiliyor.

3 fotoğraf

Resmi bir yayın olan kitapta 3 fotoğrafa yer verildiğini görmekteyiz. O dönem henüz Hükümet Konağı inşa edilmediğinden olsa gerek Vali Konağı başta yer alıyor. İkinci fotoğrafta, bugünkü Atatürk Evi Müzesi olan binada olduğu anlaşılan ve o dönemin Tek Partisi Cumhuriyet Halk Fırkası merkezi görülüyor.

Üçüncü fotoğrafta ise bugünkü İl Milli Eğitim Müdürlüğü binasının o dönem Orta Mektep olarak hizmet verdiği görünmektedir.

10 ilçenin bilgisi veriliyor

Sözkonusu kitapta, o dönem Malatya’ya bağlı 10 ilçenin bilgisi de detayla olarak yer alıyor. Bu ilçeler; Adıyaman, Arga, Arapgir, Eskimalatya, Hekimhan, İsmetpaşa, Kahta, Kemaliye, Polat ve Pütürge’dir.

Gelecek yazımızda o dönem Malatya ilçelerinin genel bilgisini, siz değerli okurlarla paylaşmaya gayret edeceğiz.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
<strong>Dikkat!</strong> Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner175

banner176