Hucurat\9 ayeti: “Eğer müminlerden iki taife bir birleriyle harbederse aralarını düzeltin…” Müslümanların birbirleriyle savaşması gibi büyük bir günaha tevessül edenleri Allah(c.c) mü’min diye nitelendiriyor. Bu ve ben­zeri ayetler amelsizliğin veya haramı iş­lemenin tasdik ve ikrar olduğu sürece kişinin imanını ortadan kaldıramayacağını ifade ettiğini anlıyoruz.

Buhari ve Müslim'in ittifakla rivayet ettikleri şu hadisi şerif de böyle bir imanın varlığına delil teşkil et­mektedir: “Herhangi bir kul Allah'tan başka hiçbir ilah yoktur deyip bu inanç üzerine ölürse (bir müddet azap gördükten sonra da olsa) cennete girer. Ebuzer diyor ki, “Zina edip hırsızlık etse de mi?” dedim. “Evet, zina edip hırsızlık etse de” buyurdu.

2-Diğer bilginlere göre yani Ma­lik, Şafii, Ahmed, Evzai ve hadis ekolü; İmanın ıstılahi anlamı ‘kalbin tasdiki, dilin ikrarı ve bedenin uygula­masıdır’ derken ‘bedeni uygulama’yı imanın temel rükünlerinden değil, imanı arttıran, imanı kemale ulaştı­ran etken olarak görüyorlar. Bunlara göre amel imanın cüz'ü(parçası)dır. Amelin eksik olmasıyla iman eksilir, artmasıyla artar. Tasdik ve ikrar de­vam ettiği sürece amelin eksikliği veya yokluğu imanı azaltırsa da or­tadan kaldırmaz.

Mutezileye göre ise ameli terk eden veya haramı işleyenin imanı gider. Ancak küfre de girmez ikisi ara­sında bir çizgide olur. Haricilere göre de ameli terk eden veya haramı işle­yen imandan çıktığı gibi küfre de gi­rer. Tasdik ve ikrar iman için yeterli değildir.

İmamı Şafii'nin görüşüne göre iman; tasdik, ikrar ve ameldir. Kalple tasdik etmeyen münafık, dil ile ikrar etmeyen kâfir, ameli terk edende fasık olur.

Bu yorumların, etrafında dönüp dolaştığı asıl kaynağa/hadise inelim; Allah resulü (sav), bazen imanı ta­nımlarken yalnız inanca taalluk eden hususları zikrediyor. Ameli konulara değinmez, Cibril'in meşhur hadisin­de zikredildiği gibi; ‘İman nedir?’ sorusuna karşılık Allah resulü; "İman; Allaha, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahiret gü­nüne, kaderin hayır ve şerrine inan­maktır" buyurmuştur. Bazen de Allah resulü (sav) imanı, inanca taalluk eden hususlarla birlikte ameli konu­ları da zikrederek tanımlıyor. Şu ha­diste olduğu gibi; İbn-i Abbas (r.a) rivayet etti; Allah Resulü (sav) buyurdu: “Allah'a iman nedir, bilir misiniz?” Allah ve Resulü bilir, cevabını verdiler. Allah Resulü cevap verdi: “Allah'tan başka ilah ol­madığına ve Muhammed'in Allah'ın Resulü olduğuna şahadet etmek, na­mazı dosdoğru kılmak, zekâtı vermek, ramazan orucunu tutmak ve gani­metin beşte birini vermektir” buyurdu.[1]

Buhari şarihi Ayni, Umdet'ul Kari'de, İbn-i Teymiye de Fetavasında iman bölümünde bu iki tarifin üze­rinde durarak şöyle bir uzlaşmaya gidiyorlar: “Amel zikredilmeksizin ta­rifi yapılan iman, yani Cibril'in meş­hur hadisinde tanımlanan iman, sa­hibinin ateşe girmesine engel olma­yan ancak ateşte ebedi kalmasına en­gel olan imandır.” Bu görüş, tüm ehlisünnet denilen büyük cemaatin gö­rüşüdür. Akidevi bir mesele olarak kaynaklarımızda konuyla ilişkin şu bilgi verilmektedir: "Amentü"nün esaslarına inanıp ameli ibadetleri ih­mal edenin imanı, sahibine fayda ve­rir. Her ne kadar sahibini ateşe gir­mesine engel olamıyorsa da sürekli ateşte kalmasına engeldir. Nihayet ateşten çıkıp cennete girecektir.

         Dolayısıyla ehlisünnet denilen ümmetin kahir ekseriyetine göre amelsizlik imanı eksiltir. Başka bir görü­şe göre de imanı eksiltmez zayıflatır. Her iki görüşe göre de amelsizlik imansızlık değildir. Ümmetin bedeninden çıkan iki yara olan mutezile ve haricilere göre kişinin tas­dik ve ikrarı olduğu halde büyük gü­nah işleyenler imandan çıkarlar.

Amelle birlikte zikredilen İbni Abbas'ın hadisinde tanımlanan iman ise yani salih amelin güçlendirdiği ke­male erdirdiği iman; sahibinin ateşe girmesine engel olan imandır. Böyle bir imanla rabbine kavuşana hiçbir korku ve üzüntünün olmayacağını Kur'an haber veriyor.

 

[1] (Müslim, İman Bölümü)

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.