Ecdadımız İslamiyeti kabul ettikten sonra, dinin vecibelerine sıkı sıkıya bağlanmış,  kabiliyet ve özellikleriyle İslam kültürüne büyük katkıda bulunmuştur. Bunlardan biri de “ramazan-nâme”  yada “ramazanîyye” denilen eserlerdir.

 Ramazan ayı geldiğinde şairlerin bu mübarek aya ait duygu ve düşüncelerini kasidelerle işledikleri bu eserler padişahlara yada önemli devlet adamlarına sunulurmuş. Bu gün pek çoğumuzun haberdar olmadığı ve Ramazan medeniyetin bir parçası olan bu eserlerden bir kısmını da ramazan manisi olarak davulcular seslendirirmiş.

Bu yazımızda Türk - islam medeniyetinin ramazanla ilgili bu eşsiz yapıtlarından -geçmişimizden haberdar olmak adına-  az bir kısım örnekler verelim istedik. Faydalandığımız kaynak Âmil Çelebioğlu’nun “Edebiyatımızda Ramazan” adlı kitabı.

Halk aşığımız Yunus Emre’ninorucun farziyetini anlatan şu dizeleriyle başlayalım;

“Benden öğüt ister isen ey diyirem bildiğimden/Budur Çalab’ ın (Allah’ın) buyruğu tutun oruç kılın namaz”

Süleyman Nahifi “Fazileti Savm” adlı eserinde Kuran’ da ki Bakara suresi, 183, 184, 185 numaralı oruç  ayetlerini şu mısralarıyla açıklamış;

“Şehri mahsus oldu çün şehr-i siyam/Farzdır anda oruç tutmak tamam.

(Ramazan ayı oruca mahsustur.Tamamında oruç tutmak farzdır)

Özr-i şeri olmadıkça bil ayan/Ruhsatı iftar yoktur bî güman

(Kesin olan şudur ki; Şeri bir özrü olmadıkça, oruç bozulmaz)

Müslime farz oldu bu savm-ı eda/Özr ile terk eylese eyler kaza

(Müslüman kişiye orucun edası farzdır.Ancak özür ile terkederse kaza etmesi gerekir)

Bursalı İsmail Hakkı’nın ramazanın gelişini kutlamak için yazdığı gazel;

Sâye saldı ehl-i iman üstüne /Hamdullah geldi mâh-ı ramazan

Doğdu ol nur ehli irfan üstüne/   Hamdullah geldi mâh-ı ramazan

Bağlayıp şeytanı bende vurdular/cümleten ağyarı Hakkı sürdüler

Ehli Hak ol ayda Hakkı gördüler/ Hamdullah geldi mâh-ı ramazan

Senede 1 ay Müslümanların misafiri olan ramazanın, hoş karşılanması, hoş tutulması ve hoş bir şekilde uğurlanması ile ilgili Zatî’ adlı şairin  beyiti

Gönderdi Hüda çün bize mihman Ramazanı

Hoş tutmaya niyet edelim biz dahi anı

Ramazan ayının öneminin bu ayda Kur’an-ı Kerim’in indirilmesi olduğu gerçeğini açıklayan   beyit;

Bu aydadır ey mü’minun tenzil-i Kur’an-ı Mübin

Belki Huda’nın namıdır geldi yine şehr-i siyâm.        

Ondadır feyzi hidayet ondadır afv-u  kerem

Kadrini bil inzal-i Kuran dır gelen.   (Ahmed Remzi)

Ramazan boyunca camilerde cemaatle kılınan “teravih namazı” ; okunan Kuranlar Salatu selamlar, teşbihler zikirler, ilahilerle bambaşka bir coşkunluğa bürünürdü. Bunu anlatan bir beyit;

Mağfiret-han olalım hüzn ile şebta be seher

 Edip ihlası derun ile teravihe kıyam.  (Enderunlu Vasıf)

Hz. Peygamber’in (sas) “ Ramazanda şeytanlar ve cinler bağlanır, yapılan dualar kabul edilir” Hadisi şerifine Niyazi Mısrî’nin dilinden bakalım;

Bu ay içre bağlanır dedi resul/ Cin-u şeytan etmeye asla fuzûl

Hep dualar bunda olurdu kabul/Fırkata gitti mübarek ramazan

            Kadir gecesinin önemini anlatan beyitler;

            Bu gece kadr gecesidir seyre çıktı yar/Zira ki gizli genç o gece olur aşikâr

            Servi Sürahi etmez idi secde galiba/Bu gece kadir gecesi olmasa ey Nigâr

Bu gece seyr-i zülfün ile gönlüm eğlenir/Eyler akar sular Şeb-i kadr olacak karâr

Zâtî yere melekler iner leyle –i kadrde/Girerse bu gece gönlüme yeridir o yâr

Ve Ramazanın on beşinden sonra okunan hüzünlü “elveda ilahileri”

Ey dostlarım ağlaşalım/ Oruç ayı gitti yine

Hasret ile inleşelim/Oruç ayı gitti yine

Bir nur İdi Haktan gelip/ Yere göğe nuru dolup

Sâdıkların elin alıp/ Oruç ayı gitti yine      (Aziz Mahmut Hüdayi)

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Mehmet ordu 2019-05-28 11:54:14

Allah razı olsun hocam yazılarınızdan çok istifade ediyorum

banner202

banner199